وظایف واحد مدیریت بیماریها

واحد مبارزه با بيماري ها از واحدهاي تابعه مركز بهداشت شهرستان است كه اهم وظايف آن عبارتند از :

1- جمع آوري اطلاعات مربوط به سلامت وبيماري واگیر درشهرستان و تجزيه وتحليل آنها بمنظور شناسايي بيماري ها ومشكلات بهداشتي شايع در شهرستان از طریق بخش خصوصی و دولتی و برنامه ريزي واجراي راهكارهاي مناسب جهت مقابله با آنها در قالب برنامه های عملیاتی

2–برنامه ریزی ونظارت بر بيماريابي، اجراي موازين پيشگيري و پيگيري ودرمان بيماري هايي كه بايد تحت مراقبت باشند در کلیه واحد های بهداشتی درمانی سطح شهرستان

3 –برنامه ریزی و نظارت بر کشف و گزارش طغیانها واپیدمیها و کسب آمادگی لازم حهت مقابله با همه گيري بيماريهاي مختلف درسطح کلیه واحد های بهداشتی درمانی با توجه به وظایف هر واحد

4 – مشارکت در نیاز سنجی و آموزش كليه پرسنل بخش بهداشتي وبرنامه ریزی، مشارکت و نظارت بر آموزش مردم دررابطه بابيماري هاي مختلف و راه هاي درمان و پيشگيري از آنها

5 – ارائه خدمات مشاوره اي در زمينه بيمار ي هاي گوناگون به مراجعه كنندگان

6 – تامين كليه واكسن هاي مورد نياز شهرستان ونگهداري آنها در شرايط و دماي مناسب (مديريت زنجيره سرد) و توزيع آنها درسطح مراكز واكسيناسيون شهرستان

7 – برنامه ريزي و اجراي واكسيناسيون مناطق و جمعيت هاي آسيب پذير (عشاير،حاشيه شهر ها،اتباع بيگانه ومناطق فاقددسترسي به تسهيلات بهداشتي )

8 – برنامه ريزي و نظارت بر اجراي نظام مراقبت بيماريها جهت مهاجرین خارجی

8 – برنامه ريزي و نظارت بر اجراي نظام مراقبت بيماريها

9 –برنامه ریزی و نظارت بر انجام واكسيناسيون در گروه هاي خاص (مننژيت و كزاز درسربازان و هپاتيت B درپرسنل بخش بهداشتي و افراد درمعرض خطر )

10-جمع آوری و ارسال گزارشات آماری مرتبط با بیماریها بصورت ماهیانه –فصلی و سالیانه به سطوح بالاتر

11- پایش برنامه های مبارزه با بیماریها در سطح واحد های بهداشتی درمانی شهرستان

12- مشارکت در اجرای برنامه های بهداشتی سایر واحد های ستادی درصورت نیاز در سطح شهرستان

13- برگزاری کمیته های مختلف واگیر و پیگیری مصوبات کمیته ها جهت ارتقاء نظام مراقبت بیماریها در سطح شهرستان

14- برنامه ریزی و کسب آمادگی جهت مقابله با شرایط اضطراری در بلایای طبیعی و بروز اپیدمیها

 

مهمترین برنامه های بيماري هاي واگير

مالاریا:

بیماری مالاریا در شهرستان از مشکلات اساسی شهرستان نیست اما با توجه به برنامه حذف مالاریا در سال 1404 و به دلیل شیوع بیماری در سنوات گذشته در بیشتر مناطق کشور و شهرستانهای همجوار و وجود پتانسیل انتقال در شهرستان اقداماتی همه ساله به شرح زیر در حال اجرا است:

- تامین و توزیع وسایل نمونه گیری به میزان کافی

-تدارک دارو در صورت نیاز

- آموزش پرسنل بهداشتی در زمینه بیماری

- بیماریابی (تهیه لام خون محیطی) از افراد تبدار مشکوک، مناطق با خطر بالا از نظر انتقال بیماری، افاغنه و مسافرین به مناطق با خطر بالای بیماری از طریق واحد های محیطی

- آزمایش نمونه های افراد مشکوک در اسرع وقت

- درمان سریع بیماران تشخیص داده شده و پیگیری درمان و تهیه لام های تعقیب جهت اطمینان از موفقیت درمان

-نظارت براجرای نظام مراقبت بیماری در کلیه واحد های بهداشتی درمانی سطح شهرستان

سل:

        بیماری سل یکی از بیماریهای بازپدید است که پس از یک دوره کاهش بروز در کل جهان، به علت همزمانی با عفونت HIV و مقاومت دارویی (MDR) با شدت بیشتری در حال انتشار در جهان می باشد بطوریکه در حال حاضر به عنوان یکی از اولویت های سازمان بهداشت جهانی مطرح می باشد و در همین راستا واحد مبارزه با بیماریها مطابق با دستورالعمل کشوری مبارزه با سل اقداماتی به شرح زیر در سطح شهرستان انجام می دهد:

- تامین و توزیع داروهای ترکیبی مبارزه با سل و وسایل نمونه گیری

- برگزاری سمینارها و کلاسهای آموزشی در مورد بیماری جهت پرسنل بهداشتی و عموم مردم

- بیماریابی (تهیه نمونه خلط) از افراد مشکوک (دارای سرفه بیش از 2 هفته) بصورت پاسیو و از جمعیت افاغنه و جمعیت های در معرض خطر بصورت اکتیو از طریق کلیه واحد های بهداشتی درمانی

- آزمایش نمونه های جمع آوری شده در اسرع وقت

- درمان بیماران کشف شده با راهکار DOTS (درمان کوتاه مدت تحت نظارت مستقیم) جهت پیشگیری از انتشار بیماری در جامعه

- پیگیری افراد خانواده و افراد در معرض تماس با بیمار جهت شناسایی افراد بیمار جدید

- پیگیری درمان بیماران و پایش آنها برای جلو گیری از موارد عدم موفقیت درمان

-نظارت بر نظام مراقبت بیماری در سطح کلیه واحد های بهداشتی درمانی

سالک:

بیماری سالک یکی از بیماریهایی است که همه ساله مواردی از بیماری به صورت وارده در شهرستان مشاهده میشود، مشکلات زمینه ای اصلی مرتبط با این بیماری عبارتند از:

1- عدم دفع صحیح زباله وکودهای دامی که به عنوان یکی از زیستگاههای بسیار مناسب پشه خاکی ( ناقل بیماری) محسوب می شود .

2- دامپروری در روستاها و در کنار محیط زندگی که شرایط بقاء و تولید مثل پشه را در محیطهای انسانی فراهم می آورد.

3- آب و هوای مناسب منطقه جهت رشد و تکثیر ناقل

4- وجود سگهای ولگرد به عنوان یکی از مخازن عمده بیماری تلقی می شود.

5- وجود مخازن وحشی از قبیل جوندگان در اکثر مناطق که یکی از مشکلات جدی در امر مبارزه با این بیماری می باشد.

بر همین اساس مبارزه با بیماری سالک هماهنگی و همکاری بین بخشی وسیعی با ارگانهای مختلف تاثیر گذار بر این مشکل را می طلبد و بخش بهداشت به تنهایی قادر به مقابله بااین بیماری نمی باشد، در همین راستا فعالیتهای واحد در این زمینه به شرح زیر است:

- برگزاری سمینارها و کلاسهای آموزشی در زمینه بیماری جهت پرسنل بهداشتی و عموم مردم

- برگزاری کمیته بیماریهای مشترک بین انسان و دام با حضور نمایندگان فرمانداری، شهرداری، نیروی انتظامی، دامپزشکی، محیط زیست و کارشناسان بهداشتی شبکه بهداشت بصورت هر 3 ماه یکبار

- بیماریابی و درمان مبتلایان به سالک جهت پیشگیری از انتقال بیماری

- اتلاف سگهای ولگرد جهت حذف مخزن انگل

- آموزش جهت استفاده از پشه بند وپوشش کامل به هنگام خواب در فصول گرم سال

-انجام مداوم چک حشره شناسی در فصول گرم سال

فلج اطفال:

بیماری فلج اطفال به این علت حائز اهمیت می باشد که جهان درحال حاضر در حال ریشه کنی این بیماری می باشد و بروز حتی یک مورد نیز به عنوان اپیدمی محسوب می شود، کشور ایران نیز همگام با سایر کشورهای جهان در این زمینه فعالیت می کند و تاکنون زحمات زیادی در این زمینه صورت پذیرفته است در همین راستا فعالیتهایی به شرح زیر در حال اجرا میباشد:

- آموزش تعاریف ،راههای انتقال و نحوه برخورد با مورد مشکوک به پرسنل بهداشتی

- حساس سازی پرسنل بهداشتی با ارسال دستورالعمل های جدید

- بیماریابی و گزارش سریع و تلفنی موارد مشکوک

- بررسی موارد مشکوک بصورت فوری و گزارش تلفنی به استان جهت گزارش به سطح کشوری و سازمان بهداشت جهانی

- اجرای نظام مراقبت بیماری در صورت برخورد با موارد مشکوک

- واکسیناسیون کودکان بر علیه بیماری در تمامی نقاط شهرستان و حتی جمعیتهای عشایری و حاشیه نشینها

- اجرای برنامه واکسیناسیون Mopping up همزمان با سایر نقاط کشور

سرخک

بیماری سرخک در مرحله حذف قرار دارد در مورد این بیماری اقداماتی بشرح زیردر حال اجراست:

- آموزش تعاریف، نحوه انتقال و راههای پیشگیری و عوارض بیماری به پرسنل بهداشتی

- حساس سازی پرسنل در زمینه کشف به موقع موارد مشکوک وگزارش تلفنی

- گزارش موارد مشکوک به سطح استانی

- بررسی موارد مشکوک وکنترل اطرافیان از نظر ابتلا

- تهیه 3 نمونه ادرار، سرم خون و حلق برای تایید یا رد بیماری

- واکسیناسیون کودکان در تمامی نقاط شهرستان برعلیه بیماری

- واکسیناسیون عشایر و حاشیه نشینان بر علیه بیماری

تب مالت:

تب مالت یکی از بیماریهای مشترک بین انسان و دام می باشد که اغلب حیوانات اهلی را درگیر می کند و انسان بطور اتفاقی در مسیر این بیماری قرار می گیرد، این بیماری مشکل اصلی منطقه میباشد و چون به عنوان یک بیماری شغلی به حساب می آید، در نتیجه بیشتر بین دامداران، قصابان وکسانی که به نحوی با دام درتماسند مشاهده می گردد، در همین راستا فعالیتهایی به شرح زیر در حال اجراست:

- آموزش بیماری، راههای انتقال، روشهای پیشگیری و محافظت فردی به پرسنل بهداشتی در غالب برگزاری سمینارها و کلاسهای آموزشی و به عموم مردم به خصوص دامداران و... توسط پرسنل بهداشتی آموزش دیده

- برگزاری کمیته بیماریهای مشترک و هماهنگی با دامپزشکی جهت واکسیناسیون به موقع دامها

- بیماریابی و درمان افراد مبتلا و پیگیری ادامه درمان و بهبودی

- تامین و توزیع داروهای مورد نیاز جهت درمان مبتلایان

- بررسی افراد مبتلا و آموزش آنها

آنفلوآنزای پرندگان:

        بیماری فوق یکی از بیماریهای ویروسی حاد می باشد که هر10 تا 20 سال یکبار بصورت پاندمی (جهانگیری) بروز می کند، در حال حاضر ما در زمان تخمینی بروز پاندمی این بیماری هستیم که بدلیل وجود جمعیت بالای افراد حساس به این بیماری در حال شکل گیری است و با توجه به کشندگی بالای ویروس فعلی در حال حاضر یکی از اورژانسهای جهانی می باشد، در همین راستا اقداماتی به شرح زیر جهت مقابله جهت کنترل این بیماری در حال اجراست:

- برگزاری سمینارهاو کلاسهای آموزشی در مورد تعاریف بیماری ، نحوه تشخیص افرادمشکوک و نحوه برخورد با آنها جهت پرسنل بهداشتی

- نمونه گیری از افراد مشکوک

- برگزاری کمیته بیماریهای مشترک با همکاری ارگانهای مختلف شهرستان وآمادگی جهت مقابله با اپیدمی احتمالی

- واکسیناسیون گروههای در معرض خطر بر علیه بیماری (با توجه به محدود بودن میزان واکسن فقط گروههای درمعرض خطر واکسینه می شوند)

بیماریهای اسهالی:

اقدامات موثر در حال پیگیری و اجرا :

- برگزاری سمینارها و کلاسهای آموزشی در زمینه تعاریف و نحوه مراقبت بیماریهای اسهالی جهت پرسنل بهداشتی و عموم مردم

- تبلیغات در زمینه ضد عفونی کردن آب، میوه وسبزیجات

- بررسی موارد اسهال خونی و آموزش بیمار و خانواده بیمار

- تهیه و توزیع لوازم بیماریابی مورد نیاز

- تهیه نمونه التور در موارد اسهال حاد آبکی جهت کشف به موقع و پیشگیری از بیماری شدید و کشنده وبا

- گزارش گیری از بیمارستانها و مطبهای خصوصی و مراقبت و پیگیری بیماران گزارش شده

هاری:

         بیماری هاری یک بیماری صعب العلاج و 100 در صد کشنده می باشد که در اثر گزش حیوانات خونگرم ایجاد می شود و در حال حاضر نیز به دلیل گزارش موارد قطعی از هاری حیوانی و تعدادی موارد مشکوک انسانی در کشور و کشندگی بالای آن به عنوان یک اورژانس مطرح می باشد، به جهت پیشگیری از بیماری کشنده فوق و نگهداری وضعیت موجود اقداماتی به شرح زیردر حال اجراست:

- آموزش و ایجاد حساسیت جهت پرسنل بهداشتی و عموم مردم در زمینه بیماری

- آموزش و حساس سازی پرسنل بهداشتی و عموم مردم در زمینه لزوم پیگیری و مراقبت موارد حیوان گزیده

- سرو واکسیناسیون (تزریق سرم و واکسن ضد هاری ) موارد حیوان گزیده در اسرع وقت و پیگیری ادامه درمان توسط مراکز پیشگیری ودرمان هاری و بهورزان

- گزارش فوری موارد مشکوک انسانی و بررسی اپیدمیولوژی مورد

- گزارش موارد مشکوک حیوانی به اداره دامپزشکی جهت بررسی موارد و تهیه نمونه

- برگزاری جلسات هماهنگی با ارگانهای درگیر در این زمینه بصورت ماهانه جهت همفکری و گزارش فعالیتها

- اتلاف سگهای ولگرد به عنوان یکی از عوامل خطر در زمینه بروز بیماری (لازم به ذکر است که تمامی حیوانات خونگرم می توانند باعث بیماری شوند)

ایدز و هپاتیت های ویروسی:

در حال حاضر جهان در مرحله پاندمی(جهان گیری) بیماریهای خونی – سرمی مانند ایدز، هپاتیت ب، سی و دی قرار دارد، بیماریهای فوق از نوع بیماریهای ویروسی بوده که اکثرا فاقد واکسن ودارو می باشند، لذا پیشگیری مهمترین راه مقابله با آنها می باشد و در این خصوص فعالیتهایی به شرح زیر در حال پیگیری و اجراست:

- اطلاع رسانی به عموم مردم در زمینه راههای پیشگیری

- برگزاری سمینارها و جلسات آموزشی در مورد تازه های بیماری جهت پرسنل بهداشتی

- انجام مشاوره جهت کسانی که رفتارهای پرخطر داشته اند.

- بیماریابی، مراقبت، مشاوره و راهنمایی بیماران

- واکسیناسیون خانواده درجه یک بیماران مبتلا به هپاتیت ب

- گزارش موارد بصورت کتبی و ماهیانه به سطح بالاتر

علاوه بر بیماریهای فوق این واحد بیماریهایی نظیر مننژیت ، سرخجه، سرخجه مادرزادی، اوریون، دیفتری، کزاز، کزاز نوزادی، سیاه سرفه، تیفوئید(حصبه)، عوارض واکسیناسیون، تبهای خونریزی دهنده، جذام، تب راجعه، تیفوس، توکسو پلاسموز، کیست هیداتید، گال(جرب)، بیماریهای آمیزشی (سوزاک، سیفلیس و... ) و را نیز تحت مراقبت و پیگیری دارد.

1- گزارش دهی بیماریهای واگیر:

      بیماریهای واگیر بر حسب شدت، میزان کشندگی، مرحله کنترل و استراتژیهای ملی و بین المللی به 3 صورت فوری(تلفنی)، کتبی(ماهیانه) و فصلی (سه ماهانه) به سطوح بالاتر گزارش می شوند.

2- جمع آوری، تجزیه و تحلیل و ارسال آمارها:

         آمار بیماریهای واگیر از سطح خانه های بهداشت (اولین سطح سیستم بهداشتی) جمع آوری شده و به مراکز بهداشتی روستایی و از آنجا به مرکز بهداشت شهرستان ارسال می گردد و در آنجا توسط پرسنل مبارزه با بیماریها مورد تجزیه و تحلیل قرار می گیرد و این تجزیه و تحلیل ها در تعیین خط مشی ها و تصمیم گیریهای بهداشتی و تخصیص منابع و امکانات مورد استفاده قرار خواهد گرفت.

3- نظارت بر عملکرد مراکز بهداشتی درمانی و خانه های بهداشت:

مراکز و خانه های بهداشت بصورت ماهیانه توسط واحد مبارزه با بیماریها مورد بازدید قرار می گیرد و نحوه عملکرد آنها در زمینه بیماریهای واگیر ارزیابی می شود و توصیه های لازم نیز برای عملکرد بهتر انجام خواهد شد.

4- طراحی، ارائه و اجرای برنامه عملیاتی:

       جهت هدفمند بودن فعالیتهای مبارزه با بیماریها، این واحد در ابتدای هر سال اقدام به تهیه و اعلام اهداف برنامه عملیاتی برای هربیماری بطور جداگانه می کند و در طول سال طبق همان برنامه فعالیتهای خود را اجرا خواهد کرد.

5- تشکیل کمیته ها و جلسات بخشی و بین بخشی:

        جهت بعضی از مسائل که نیاز به همکاری بخشی و بین بخشی است، این واحد به عنوان هماهنگ کننده اقدام به برگزاری جلسات نموده و اقدامات مورد نیاز در آن موضوع را هماهنگ و هدفدار میکند، تا در آینده نتیجه ای بهتر عاید سیستم بهداشتی شود، از جمله این کمیته ها می توان به کمیته بیماریهای روده ای انگلی، کمیته بیماریهای مشترک، کمیته سل وکمیته ایدز ... اشاره کرد.

6- تامین و توزیع واکسن و داروهای مورد نیاز:

        واکسن مورد نیاز تمام مراکز و خانه های بهداشت توسط واحد مبارزه با بیماریها تامین شده و توسط مسئول زنجیره سرد این واحد و با رعایت تمام نکات بهداشتی و حفظ زنجیره سرد به مراکز ارسال می گردد، همچنین داروهای مورد نیاز در درمان بیماریهایی نظیر سل، مالاریا، تب مالت، وبا، توکسو پلاسموز و... بر اساس موارد موجود و تخمینی محاسبه شده و از استان تامین می شود و در صورت نیاز در مراکز توزیع می شود.

7- آمادگی و ذخیره واکسن و دارو جهت مقابله با شرایط اضطراری و بروز اپیدمیها:

         واحد مبارزه با بیماریها جهت مقابله با شرایط غیر طبیعی اقدام به تهیه یک ذخیره دارو و واکسن جهت پیشگیری و درمان بیماریها برای هر سال می کند .

8- انجام آزمایشات بیماریهای واگیر و پیگیری موارد مثبت:

        آزمایشگاه مرکز بهداشت شهرستان تعدادی از آزمایشات از قبیل آزمایش سل، مالاریا، سالک، بیماریهای قارچی و... را انجام می دهد و در صورت مثبت بودن توسط مسئول آزمایشگاه به واحد گزارش شده و پیگیریهای لازم توسط واحد صورت خواهد گرفت.

9- انجام مشاوره در زمینه بیماریهای رفتاری:

در این زمینه واحد مبارزه با بیماریها اقدام به راه اندازی پایگاه مشاوره بیماریهای رفتاری نموده است که این مرکز در زمینه های ذیل فعالیت می کند :

- آموزش، مشاوره و آزمایش داوطلبانه از افراد دارای رفتار پر خطر ( تماسهای جنسی غیر ایمن، افراد دارای شرکای جنسی متعدد، معتادان تزریقی و...)

- آموزش، مشاوره و درمان بیماریهای منتقله از راه تماس جنسی

- آموزش، مشاوره وکاهش آسیب در افراد دارای رفتار پرخطر

- آموزش، مشاوره و مراقبت از افراد آلوده به ایدز و خانواده آنان

- مشاوره و انجام پیشگیری دارویی برای افراد تماس یافته با خون و ترشحات آلوده

10- اجرای برنامه های کنترل ناقلین:

        تعدادی از بیماریها توسط ناقلین (پشه ها، شپش ها، کنه ها، کک ها و...) منتقل می شوند، از جمله این بیماریها می توان به مالاریا، سالک، تب راجعه، تیفوس، تب های خونریزی دهنده و... اشاره کرد، اطلاع از گونه های ناقل، وفور ناقل در هر منطقه، نوع زندگی ناقل، عادات ناقل، مهاجرت ناقل، وضعیت اکولوژیکی مناطق و... می تواند سیستم بهداشتی را در انتخاب روشهای مناسب در مبارزه با ناقل یاری دهد، بنابراین برنامه مطالعه و بررسی ناقلین شهرستان یکی از برنامه های اساسی واحد مبارزه با بیماریها به شمار می آید، که در این برنامه ها با استفاده از روشهای مختلف ناقلین هر منطقه صید شده و گونه آن تشخیص داده می شود و روش مبارزه با آن ناقل انتخاب می شود.


تاریخ آخرین بروزرسانی   :  1391-11-24 21:12        برو بالای صفحه نسخه قابل چاپ